BÀI TỪ "LÂM GIANG TIÊN" QUA THƯ PHÁP CỦA MÃ VŨ.

Giới thiệu một bức thư pháp viết theo lối hành thảo rất đẹp của thư pháp gia Mã Vũ hiện đang lưu giữ. 

Hình 01. Thư pháp của Mã Vũ. Mực nho/Giấy xín chỉ. Kt: 125cm x 70cm.

Viết năm Tân Mão (1951 hoặc 2011?). 

   Đây là bài "Lâm Giang Tiên" (臨江仙) của Dương Thận, thời Minh).

Ngay đầu bức thư pháp ông Mã Vũ đã để trống, không viết tựa đề gốc "Lâm giang tiên" vào.

Hình 02. Trích đoạn phần đầu bức thư pháp, không thấy ghi tựa gốc bài từ.

Hình 03. Phần cuối bức thư pháp. Có ghi lạc khoản... 

Hình 04.  Phần lạc khoản: “明詩一首,辛卯年书”. 

(Minh thi nhất thủ, Tân Mão niên thư) ở cuối bài từ.

  

Hình 05 & 06. Con triện "Mã Vũ trì ấn" đóng ở đầu và cuối bức thư pháp.

a - Phần chữ Hán và âm của nhà nghiên cứu Hán Nôm Phạm Hoàng Quân.

滾滾長江東逝水，Cổn cổn Trường Giang đông thệ thuỷ,
浪花淘盡英雄。  Lãng hoa đào tận anh hùng.    

是非成敗轉頭空。Thị phi thành bại chuyển đầu không.
青山依舊在，    Thanh sơn y cựu tại,
幾度夕陽紅。    Kỷ độ tịch dương hồng.

白髮漁樵江渚上，Bạch phát ngư tiều giang chử thượng,
慣看秋月春風。  Quán khan thu nguyệt xuân phong.
一壺濁酒喜相逢。Nhất hồ trọc tửu hỉ tương phùng.
古今多少事，    Cổ kim đa thiểu sự,

都付笑談中.             Đô phó tiếu đàm trung.

Lạc khoản: “明詩一首,辛卯年书” (Minh thi nhất thủ, Tân Mão niên thư).

(Một bài trong Minh thi, viết năm Tân Mão (1951 hoặc 2011).

     b - Bản dịch được đăng ở những trang đầu bộ Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa ” do Tử Vi Lang dịch thuật.  

         Ca rằng:

“ Cuồn cuộn sông dài tuôn biển Đông

“  xô cát dập anh hùng

“ Tàn mơ, thành bại … cũng là không!

“ Non xanh trơ vẫn còn đó.

“ Lần nữa bóng chiều hong

“ Đôi bạn ngư tiều phơ tóc bạc

“ Gặp nhau, gió núi trăng sông

“ Mở vò rượu đục chuyện thêm nồng

“ Ngàn xưa đem kể lại

“ Vang mấy tiếng cười ngông.

Tiểu sử Dương Thận. (nguồn: Thi Viện).

      Năm Gia Tĩnh thứ 3 (1524), vì phản đối Minh Thế Tông trong vụ Đại lễ nghị, Dương Thận bị đánh trượng rồi đày đến Vĩnh Xương, Vân Nam. Trong hơn 30 năm sống nơi biên viễn, ông chuyên tâm đọc sách, khảo cứu lịch sử và trước tác. Vào những năm cuối đời, Dương Thận soạn Nhị thập nhất sử đàn từ, còn có tên Lịch đại sử lược thập đoạn cẩm từ thoại, thuật lại sự hưng vong của các triều đại. Bài từ này được dùng làm lời mở đầu cho đoạn thứ ba, Thuyết Tần Hán.

Tuy mở đầu cho phần nói về lịch sử Tần - Hán, bài từ không kể một sự kiện hay nhân vật cụ thể mà khái quát quy luật thịnh suy của lịch sử và bộc lộ những suy ngẫm về cuộc đời. Phiến trên lấy hình ảnh Trường Giang cuồn cuộn chảy về đông, sóng nước cuốn trôi hết thảy anh hùng, để nói rằng mọi chuyện đúng sai, thành bại cuối cùng đều trở thành hư không; chỉ có núi xanh còn đó và bóng chiều vẫn tuần hoàn qua bao phen. Phiến dưới chuyển sang hình tượng người ngư phủ, tiều phu tóc bạc trên bãi sông, quen nhìn trăng thu gió xuân, vui vẻ gặp nhau bên vò rượu đục và đưa mọi chuyện xưa nay vào câu chuyện cười. Hình tượng ấy biểu hiện thái độ đứng ngoài vòng danh lợi, bình thản nhìn lại những biến thiên của lịch sử.

Bài từ có cảnh giới khoáng đạt, giọng điệu hào hùng mà trầm lắng, vừa phảng phất nỗi bi thương trước sự vô thường, vừa thể hiện tinh thần siêu thoát, ung dung. Sự tương phản giữa anh hùng và ngư tiều, giữa thành bại chóng qua của con người với núi xanh, sông dài và chiều tà bất tận đã làm nổi bật tư tưởng triết lý của tác phẩm. Về sau, cha con Mao Luân và Mao Tôn Cương đặt bài từ ở đầu bản bình đính Tam Quốc diễn nghĩa, nhờ đó tác phẩm càng được lưu truyền rộng rãi và thường bị hiểu lầm là vốn được sáng tác riêng cho bộ tiểu thuyết này.

                               

 Cauminhngoc

08/9/2026.